أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

101

قانون ( فارسى )

و اگر با روغن جوشد در ادرار نيز قوى است . اگر بزرك را با عسل و كمى فلفل تناول كنند شهوت‌انگيز است . آب‌پز بزرك حقنه شود يا در آن بنشينند رحم را سرحال آرد و هيچ نيازارد . همين آب‌پز بزرك در ورمهاى درونى و زخمهاى روده و كليه و مثانه سودمند است . آب‌پز بزرك مخلوط با روغن گل را حقنه كنند در علاج قرحهء روده بسيار مفيد است . بردى ( پاپيروس ) : پاپيروس مشهور است و از آن كاغذ مىسازند و هم‌قوت كاغذ است و سوختهء هر دو بسيار خشكند . مزاج : سرد و خشك . خاصيت : خاكسترش بازدارندهء نزيف است . زخم و قرحه : خاكسترش بر زخمهاى تر نهاده شود زخم را بهم مىآورد . گاهى بردى را در سركه ريزند و خشك كنند . بردى در مداواى ناصور و همه قرحه‌هاى سرايتى و زخمها به كار مىرود . سر : خاكستر پاپيروس داروى خورهء دهان است . اندامهاى تنفسى : خاكسترش خون‌برآوردن را قطع كند . اندامان دفعى : آن را در كتان پيچند و مىگذارند تا مىخشكد و آنگاه بر بواسير گذارند كه منفعت دارد . باقلا : باقلا چندين نوع است : آنچه ما مىشناسيم ، باقلاى مصرى ، باقلاى نبطى ، باقلاى هندى است . باقلاى نبطى از همه قابض‌تر و باقلاى مصرى از همه رطوبىتر است . باقلاى تر بيش از باقلاى خشك زوايد دارد . اگر باقلا ديرهضم و نفاخ نبود ، از لحاظ ارزش غذايى خوب از آب جو ( كشك الشعير ) كمتر نمىبود بلكه خونى كه از باقلا پديد آيد از خونى كه از آب جو غليظ آيد پرمايه‌تر و قويتر است . گزينش : بهترينش باقلاى سفيد و چاق است كه كرم‌زده نباشد . بدترينش باقلاى تازه و تر است و بهتر آن است زياد در آب خيس شود و خوب بپزند و آن را همراه فلفل و نمك و شيرهء انگدان و سعتر و روغنهاى ديگر بخورند . اما باقلاى هندى در اندازه‌اى ويژه تنها در داروهاى استفراغ و روان ساختن شكم به كار مىرود . مزاج : تقريبا معتدل است و گرايش به سوى سردى و خشكى دارد ، داراى رطوبتى بيش از لزوم است و به خصوص باقلاى تر بيش از باقلاى خشك تر مزاج است . باقلاى تر با رطوبتى كه دارد و با سردى كه در آن است مىتواند كشنده باشد . و آنهايى كه پندارند سردى باقلا در درجهء دوم است زياده‌روى كرده‌اند . خاصيت : اندكى زداينده و بسيار نفاخ است . اگر خوب بپزد ولى نه همچون آب جو باشد و در وقت پختن چندين بار آب را عوض كنند حالت بادزايى را از دست مىدهد . اگر باقلا را پوست كنند و مغزش را در ديك بسايند و حركت ندهند بادزايى آن كاهش يابد . باقلاى در روغن جوشيده كم‌باد است و ليكن ديرهضم‌تر هم هست . پخته باقلا با پوست بادش بسيار است و شايد آرد آن كم‌بادتر باشد . باقلاى نبطى قابض است و پوستش از همه اجزايش قابض‌تر است و زداينده نيست . باقلاى مصرى از همه انواع باقلاها قبض‌تر و زداينده‌تر است و گوشت سست ايجاد مىكند و خلطهاى غليظ مىآفريند . ولى بقراط باقلاى مصرى را به خوبى تغذيه ستوده و آن را مايهء بهبودى مىداند . اگر باقلا را به دو نيم كنيم و بر جاى نزيف بگذاريم خون بند آيد . اگر مرغى از باقلا تغذيه كند و كسى تخم آن مرغ را بخورد خوابهاى پريشان مىبيند . باقلا خارش با خود آرد و بويژه باقلاى سبز بسيار خارش‌آور است . آرايش : پوست باقلا را بر موى گذارند موى نرم و نازك شود . بر زهار بچه بندند موى بر آن نرويد . و هم‌چنين اگر چندين دفعه بر